Inzichten over de 84e CEDAW-sessie 2023

Bahrein:
religie als uitzondering?

Opvallend
in de Constructive Dialogue met Bahrein was het argument dat de
regeringsdelegatie gebruikte om bepaalde aanbevelingen van het comité niet te
implementeren: religie. Een discussie zo oud als mensenrechten zelf: in
hoeverre zijn er lokale of sociaal-culturele uitzonderingen mogelijk op de
befaamde universaliteit van mensenrechten? Volgens het comité in dit geval:
niet. De Bahreinse delegatie stelde dat ze de ingeroepen voorbehouden op het
verdrag, voor artikelen die niet verenigbaar zouden zijn met de Islamitische
Sharia, niet van plan was te wijzigen (zie: CEDAW/C/SR.1951).
Het comité benadrukte daarop dat andere Islamitische landen ook voorbehouden
ingetrokken hebben en de Sharia interpreteren op een manier die compatibel is
met het VN-Vrouwenverdrag, zoals Marokko. Het is de vraag in hoeverre dit de
Bahreinse regering heeft overtuigd maar het comité geeft hiermee wel een sterk
signaal af de universaliteit van alle onderdelen van het verdrag te willen
waarborgen. 

Slovenië:
het belang van ngo’s

Een van de
eerste vragen van het comité aan de Sloveense delegatie verwees naar de
voelbare leegte in de zaal: er waren geen Sloveense ngo’s aanwezig en er was
geen enkele schaduwrapportage ingediend. Ngo’s zijn cruciaal in het state
review proces van CEDAW. Zij zijn degenen die onafhankelijke informatie
kunnen aanleveren aan het comité en de belangrijkste problemen met betrekking
tot vrouwenrechten in het land op de agenda kunnen zetten. Dit maakt de het
werk van het comité een stuk overzichtelijker. Bovendien zijn de organisaties
die schaduwrapportages schrijven vaak degenen die het meeste druk op hun
overheid zetten zodat de aanbevelingen van het comité ook daadwerkelijk
geïmplementeerd worden. Het is daarom zorgwekkend dat er voor Slovenië geen
ngo’s betrokken waren bij de Constructive Dialogue. Het comité liet zien
deze zorgen te delen en het belang van ngo’s in te zien door te vragen naar
waarom er geen schaduwrapportages zijn ingediend en hoe ngo’s worden
gefinancierd door de Sloveense overheid (zie: CEDAW/C/SR.1955).

Nieuwe General Recommendation: women in
decision-making positions

Naast de Constructive
Dialogues met lidstaten vonden er ook andere informatieve bijeenkomsten
plaats, zoals de consultatie voor de nieuwe General Recommendation 40.
Het comité benadrukt met deze toekomstige aanbeveling het belang van vrouwen in
topfuncties in besluitvorming. Lidstaten, mensenrechten instituten, VN-organen,
ngo’s en experts werden uitgenodigd om schriftelijk en mondeling input te geven
voor de aanbeveling. Dat hield in de praktijk in dat er in de goedgevulde zaal
aan de lopende band korte statements werden gemaakt over waarom deze
aanbeveling belangrijk is en wat hierin niet zou kunnen ontbreken. Onder andere
gender-gerelateerd geweld en haat tegen vrouwen in (politieke) topfuncties;
tijdelijke bijzondere maatregelen (zoals genderquota); en aandacht voor
specifieke groepen vrouwen zoals jonge vrouwen, vrouwen met een handicap en
lbti+ vrouwen kwamen veel aan bod. Lees hier de samenvatting van de bijeenkomst van de OHCHR. En hier
een overzicht van alle mondelinge en schriftelijke input.

 

De consultatie voor GR40

Onderzoek
naar de impact van CEDAW

Tijdens de
sessie lanceerden het George Institute for Global Health en de UNSW Australian
Human Rights Institute hun onderzoek naar de implementatie van de aanbevelingen
van het comité aan 117 lidstaten. Het onderzoek analyseert in hoeverre de
lidstaten aanbevelingen van het comité (uit de Concluding Observations)
die relateren aan wetswijzigingen op het gebied van gezondheid (in een brede
zin) hebben geïmplementeerd, op korte of lange termijn. Het is het eerste
onderzoek dat op grote schaal naar de implementatie van CEDAW kijkt en de
conclusie is positief: van de onderzochte aanbevelingen is 46% uiteindelijk
doorgevoerd. Een causale relatie die aangeeft dat CEDAW (hoofd)verantwoordelijk
is voor de implementatie is lastig vast te stellen maar het rapport biedt desalniettemin
een hoopvol bericht. Het onderzoek biedt ook interessante inzichten in welke
aanbevelingen over het algemeen meer worden geïmplementeerd en welke rol
schaduwrapportages daarin kunnen spelen. Lees hier meer
informatie en concrete tips voor ngo’s. Bekijk hier de publieke presentatie
van het onderzoek en paneldiscussie met een van de comitéleden.

De presentatie van het onderzoek aan het comité. Foto: Elgun Safarov.

Hybride
deelnames: de beperkingen

Tot slot
een korte observatie over online deelname aan de CEDAW-sessie. Het comité staat
sinds de Covid-19 pandemie (gedeeltelijke) online deelname toe aan de sessie
(inmiddels worden regeringsdelegaties weer verwacht op zijn minst gedeeltelijk
fysiek aanwezig te zijn). Een toegankelijke en inclusieve manier van deelnemen
maar helaas niet geheel zonder concessies. Online Constructive Dialogues
zijn standaard een uur korter omdat de vertalers intensiever werk verrichten.
Tijdens deze sessie werd daarnaast de Constructive Dialogue met Tunesië
in zijn geheel verplaatst en ingekort omdat de verbinding niet goed genoeg was
voor de vertalers om hun werk te doen. Ook voor ngo’s geldt dat fysieke
deelname in het Engels vaak effectiever is, mijns inziens. IWRAW regelt vaak
online vertaling voor de lunchtime briefings maar de kans op slechte
hoorbaarheid en/of verbinding is aanwezig. De toch al beperkte tijd voor de
informele privé briefing met het comité kan optimaal worden benut als zij snel
en direct vragen kunnen stellen. Vertaling kost tijd en gedeeltelijke onlineverbindingen
zijn ook minder dynamisch. 

Geschreven door Dana Huisman